Europa traci z USA. Miller: wina elit, nie Ameryki
Dekadę temu Europa była na poziomie gospodarczym USA. Dziś dystans rośnie. Były premier Leszek Miller wskazuje elity UE – von der Leyen i Merkel – za złe priorytety i niewystarczające wydatki na innowacje. USA wydają na R&D 3,5% PKB wobec 2,3% w UE.
W SKROCIE
- Dekadę temu Europa była gospodarczo niemal równa USA — dziś dystans dramatycznie rośnie
- Leszek Miller wskazuje winnych: elity UE — Merkel i von der Leyen — za złe priorytety i masową migrację
- PKB per capita USA w 2025 r. ma wynieść 89 000 USD, UE zaledwie 60 000 USD według prognoz MFW
Europa i USA zaczynały tę dekadę ramię w ramię. Dziś przepaść między nimi jest coraz głębsza — i nie wygląda na to, żeby miała się zamknąć.
Co się stało
W 2014 roku PKB per capita Unii Europejskiej wynosiło około 75 procent poziomu amerykańskiego — USA notowały wówczas 55 000 dolarów, UE średnio 41 000 dolarów (dane Banku Światowego). Dziesięć lat później proporcje są gorsze: w 2023 roku USA osiągnęły 81 000 dolarów, UE zaledwie 56 000 dolarów. Prognozy MFW na 2025 rok są jeszcze bardziej niepokojące — USA mają dobić do 89 000 dolarów, podczas gdy Europa zatrzyma się na 60 000 dolarach. Wzrost PKB USA w latach 2014–2024 wynosił średnio 2,5 procent rocznie, w UE tylko 1,6 procent.
Na tę diagnozę nałożył się głośny wywiad byłego premiera Polski Leszka Millera dla 'Super Expressu' z 28 marca 2026 roku. Miller stwierdził wprost: 'Europa sama sobie strzela w stopę. Von der Leyen i Merkel promowały masową migrację, co obciążyło budżety socjalne. Zamiast inwestować w konkurencyjność, idziemy w militaryzację. USA dystansują nas, bo skupiają się na tech i energii, nie na ideologii.' Słowa te szybko podchwycił profil Ekonomat na platformie X, gdzie video z wypowiedzią Millera zyskało 500 tysięcy wyświetleń.
Miller wymienił też Zielony Ład jako czynnik, który podniósł ceny energii w UE o 40 procent w latach 2021–2024. To nie jest bez znaczenia — ceny energii w Europie są dziś dwu- lub trzykrotnie wyższe niż w USA, które osiągnęły samowystarczalność dzięki wydobyciu gazu łupkowego. USA wydają też 3,5 procent PKB na badania i rozwój, podczas gdy UE — zaledwie 2,3 procent.
Kluczowe liczby
- PKB per capita USA 2025: prognozowane 89 000 USD (MFW)
- PKB per capita UE 2025: prognozowane 60 000 USD (MFW)
- Wzrost PKB USA 2014–2024: średnio 2,5% rocznie vs. 1,6% w UE
- Wydatki na R&D: USA 3,5% PKB vs. UE 2,3% PKB
- Ceny energii: w UE 2–3 razy wyższe niż w USA (2022–2024)
- Wzrost budżetu obronnego UE: z 1,5% PKB w 2021 do prognozowanych 2,5% w 2026 (dane EDA)
- Plan ReArm Europe: 800 miliardów euro do 2030 roku
- Koszt Zielonego Ładu: 1 bilion euro do 2030 roku (Komisja Europejska)
- Niemcy 2024: recesja, spadek PKB o 0,3% (Destatis)
- Francja 2025: deficyt budżetowy na poziomie 6% PKB (INSEE)
Co to oznacza dla Ciebie
Rosnąca przepaść gospodarcza między Europą a USA to nie tylko statystyki dla ekonomistów. Wyższe ceny energii oznaczają wyższe rachunki i droższe produkty w sklepach. Słabszy wzrost gospodarczy to mniejsze pole do podwyżek, mniej inwestycji i trudniejszy rynek pracy dla młodych Polaków wchodzących dopiero na rynek. Niemcy — największa gospodarka UE i kluczowy partner handlowy Polski — są już w recesji. Francja zmaga się z deficytem przekraczającym unijne normy.
Spór o przyczyny tego stanu jest jednak prawdziwy i niezakończony. Zwolennicy obecnego kursu UE — z Ursulą von der Leyen na czele — wskazują, że militaryzacja to odpowiedź na realne rosyjskie zagrożenie, trwająca przecież wojna za naszą wschodnią granicą. Von der Leyen stwierdziła na początku 2026 roku, że Europa musi być suwerenna zarówno gospodarczo, jak i militarnie. Premier Donald Tusk w Sejmie przyznał co prawda, że dystans do USA rośnie, ale za winowajcę uznał nadmierną regulację i biurokrację, nie migrację. Z kolei prof. Witold Orłowski z SGH w 'Rzeczpospolitej' zwrócił uwagę, że przewaga USA wynika też z siły dolara i głębokości tamtejszego rynku kapitałowego — czynników, których żadna europejska reforma nie zmieni z dnia na dzień.
Co jednak bezsporne: Europa traci, a tempo tej utraty przyspiesza. I nie ma w tej chwili żadnego jednoznacznego planu, który mógłby to odwrócić — niezależnie od tego, kogo ostatecznie uzna się za odpowiedzialnego.
Zrodla i weryfikacja
Zrodla wykorzystane w artykule:
Zrodla weryfikacji faktow:
Fakty w artykule zostaly zweryfikowane automatycznie.