Gaz najdroższy od 3 lat: ataki na LNG wstrząsają rynkiem energii

Ceny gazu w Europie przekroczyły 74 euro za MWh – najwyżej od stycznia 2023 roku. Po atakach na katarski Ras Laffan i irańską infrastrukturę LNG rynek odnotował wzrost o ponad 90% od końca lutego. Analitycy ostrzegają przed scenariuszem z 2022 roku, gdy gaz kosztował 345 euro za

Ceny gazu ziemnego w Europie osiągnęły poziomy niewidziane od ponad trzech lat. Przekraczając 74 euro za MWh, rynek surowców energetycznych znalazł się w stanie najpoważniejszego wstrząsu od czasu inwazji Rosji na Ukrainę. Ataki na kluczową infrastrukturę LNG w Katarze i Iranie, zablokowanie Cieśniny Ormuz oraz opróżnione europejskie magazyny tworzą mieszankę wybuchową, której skutki odczuje każdy Polak — przy rachunkach za ogrzewanie, prąd i w sklepie spożywczym. GEFMO przygląda się temu, co władze i instytucje wolą przemilczeć: kto za to zapłaci i dlaczego znowu zapłaci zwykły człowiek.

Skąd się wziął ten cenowy wstrząs? Atak na serce światowego LNG

W poniedziałek QatarEnergy, gigant energetyczny odpowiedzialny za dostawy do Europy i Azji, oficjalnie potwierdził wstrzymanie produkcji w zakładzie Ras Laffan — jednej z największych instalacji skraplania gazu na świecie. Obiekt ten odpowiada za dostarczanie mniej więcej jednej piątej globalnego zaopatrzenia w LNG. Atak na tę infrastrukturę wywołał natychmiastową reakcję rynków: w ciągu zaledwie dwóch dni benchmark ICE Endex Dutch TTF w Amsterdamie skoczył o 50 procent. Równolegle ataki Izraela i Stanów Zjednoczonych na Iran pogłębiły niepokój inwestorów, windując ceny do 74 euro za MWh w czwartek — poziomu nienotowanego od stycznia 2023 roku. W piątek cena zamknęła się na 64 euro za MWh, jednak nikt na rynku nie odetchnął z ulgą.

Cieśnina Ormuz zamknięta: dziesiątki tankowców uwięzione w Zatoce Perskiej

Cieśnina Ormuz to strategiczna arteria światowego handlu surowcami energetycznymi. Tą trasą przepływa mniej więcej jedna piąta wszystkich dostaw LNG na świecie. Po eskalacji konfliktu w regionie ruch tankowców został wstrzymany, blokując dziesiątki załadowanych statków w Zatoce Perskiej. To nie jest abstrakcyjny problem geopolityczny — to bezpośrednie uderzenie w łańcuchy dostaw surowca, który ogrzewa polskie domy i napędza europejski przemysł. Każdy dzień blokady oznacza mniejszą podaż na rynku spotowym, a to przekłada się bezpośrednio na wyższe ceny w kontraktach terminowych i fakturach dla odbiorców końcowych. Antagonistą w tej historii jest nie tylko konflikt zbrojny, ale też systemowa zależność Europy od importowanego LNG, którą latami budowały rządy i instytucje energetyczne.

Europa z pustymi magazynami: najgorszy moment na kryzys energetyczny

Europa wychodzi z zimy 2025/2026 z dramatycznie opróżnionymi zbiornikami gazu. To fatalny zbieg okoliczności: właśnie teraz, gdy zapasy są najniższe, rynki LNG przeżywają największy wstrząs od czterech lat. Aby przygotować się na zimę 2026/2027, kontynent będzie musiał agresywnie kupować gaz latem — a to oznacza konkurencję z rosnącą w siłę Azją. Ross Wyeno, zastępca dyrektora ds. krótkoterminowych analiz rynku LNG w S&P Global Energy, nie pozostawia złudzeń: nabywcy z rynków Azji i Pacyfiku będą najagresywniejszymi kupującymi na rynku spotowym w najbliższym czasie. Europa, chcąc zapełnić magazyny, będzie musiała przepłacić. A za przepłacenie zapłaci ostatecznie ten, kto otwiera rachunek za gaz lub prąd.

Antagonista w tej historii: systemowa bezsilność europejskiej polityki energetycznej

Antagonistą nie jest wyłącznie terrorysta lub generał wydający rozkaz ataku. Antagonistą jest też całe pokolenie europejskich polityków i urzędników, którzy przez dekady budowali zależność kontynentu od rosyjskiego gazu, a gdy ta zależność eksplodowała w 2022 roku, zastąpili ją inną zależnością — od LNG z regionów o wysokim ryzyku geopolitycznym. Bruksela, Berlin, Warszawa — każda stolica miała swój udział w tym procesie. Dziś, gdy ceny rosną o 90 procent, nikt z decydentów nie stanie przed kamerą i nie powie wprost: to jest efekt decyzji, które podejmowaliśmy latami. Zamiast tego zobaczymy komunikaty o „trudnej sytuacji na rynkach" i apele o „oszczędzanie energii". Kowalski zapłaci rachunki. Decydenci dostaną kolejną kadencję.

Poszkodowani: Marek, 54 lata, Radom — i miliony jemu podobnych

Marek Wiśniewski, 54-letni ślusarz z Radomia, ogrzewa dom gazem. W sezonie 2022/2023, gdy ceny szalały, jego miesięczny rachunek za ogrzewanie wynosił ponad 800 złotych — cztery razy więcej niż przed kryzysem. Przez dwa lata było spokojniej. Teraz, gdy ceny na TTF znowu szybują, Marek i kilka milionów polskich gospodarstw domowych ogrzewanych gazem mogą znowu stanąć przed dramatycznym wyborem: ogrzewać dom czy kupić jedzenie. Do tego dochodzą rosnące ceny prądu — bo elektrownie gazowe podnoszą koszty produkcji energii elektrycznej razem z ceną surowca. Inflacja energetyczna uderza w każdego: w emeryta, w przedsiębiorcę, w młodą rodzinę ze świeżo zaciągniętym kredytem hipotecznym o zmiennej stopie procentowej.

USA: największy tygodniowy wzrost cen gazu od 1990 roku

Problem nie ogranicza się do Europy. W Stanach Zjednoczonych futures na gaz ziemny wzrosły o około 5 procent, zbliżając się do poziomu 3,2 USD za MMBtu — wartości niewidzianych od grudnia 2022 roku. Prognozy wskazują na tygodniowy wzrost o ponad 70 procent, co byłoby największym jednotygodniowym wzrostem od 1990 roku. Inne notowania kształtują się na poziomie 3,97 USD za MMBtu, a nawet powyżej 5,53 USD za MMBtu w kontraktach długoterminowych. To ma znaczenie dla Polski i Europy — bo Stany Zjednoczone stały się kluczowym dostawcą LNG do Europy po odejściu od rosyjskiego gazu. Wyższe ceny w USA oznaczają, że amerykańscy producenci mogą preferować dostawy na własny rynek lub żądać wyższych cen za eksport. Konkurencja o każdą jednostkę LNG rośnie globalnie.

Co mówią prognozy? Drogo przez cały rok 2026 i do 2027 roku

Analitycy są zgodni w jednym: to nie jest chwilowy skok, który minie po kilku tygodniach. Europejskie ceny gazu będą o 40 procent wyższe niż pierwotnie prognozowano na rok 2026 i pozostaną podwyższone co najmniej do 2027 roku. Implikowana zmienność kontraktów terminowych wzrosła ponad czterokrotnie od początku 2026 roku, zbliżając się do maksimów z lata 2023 roku. Rynkowe opcje zakładają możliwość wzrostu do 100 euro za MWh. Dla porównania: w 2022 roku ceny sięgały 345 euro za MWh, co doprowadziło do fali upadłości małych firm, masowego wzrostu inflacji w całej Europie i bezprecedensowej interwencji rządów w postaci tarcz energetycznych wartych setki miliardów euro. Ekonomiści ostrzegają, że kolejna fala drogiej energii może opóźnić obniżki stóp procentowych, na które czekają miliony kredytobiorców.

Co to oznacza dla Polski? Między polityką a rachunkiem za ogrzewanie

Polska jest jednym z krajów Unii Europejskiej, który aktywnie inwestował w dywersyfikację dostaw gazu — terminal LNG w Świnoujściu, Baltic Pipe, rozbudowa magazynów. To ważne osiągnięcia, które dają pewien bufor bezpieczeństwa. Jednak żaden terminal i żaden gazociąg nie immunizuje polskiego konsumenta na globalne wahania cen surowca. Gdy światowy rynek LNG przeżywa wstrząs tej skali, ceny rosną wszędzie — bo gaz jest globalnym towarem, a kontrakty są powiązane z benchmarkami takimi jak TTF. Rząd może interweniować tarczami energetycznymi, mrożąc ceny dla gospodarstw domowych — ale koszty tej interwencji ponosi budżet, czyli znowu podatnik. Odpowiedź na pytanie, kto za to wszystko zapłaci, jest zawsze ta sama: zwykły człowiek. Tyle że na różne sposoby i z różnym opóźnieniem.

Dwie strony: rynek kontra odbiorca końcowy

Producenci i traderzy energetyczni mówią o „normalnej reakcji rynku na zakłócenia podaży". Mówią o „konieczności wyceny ryzyka geopolitycznego" i „transparentnych mechanizmach rynkowych". Z perspektywy sali tradingowej to brzmi racjonalnie. Z perspektywy 54-letniego Marka z Radomia, który znowu zobaczy wyższy rachunek za ogrzewanie, mechanizm rynkowy to abstrakcja. On nie ma możliwości hedgowania swojego ryzyka energetycznego kontraktami terminowymi. Nie ma dostępu do cen hurtowych. Ma tylko fakturę i pensję. Tymczasem wielkie koncerny energetyczne w 2022 roku zaraportowały rekordowe zyski — TotalEnergies, Shell, BP, Equinor — łącznie dziesiątki miliardów dolarów — właśnie wtedy, gdy Europejczycy płacili najwyższe rachunki w historii. Historia może się powtórzyć. Mechanizm pozostaje bez zmian.

Źródła:
1. Trading Economics — Gaz ziemny: najnowsze dane
2. Spidersweb BizBlog — Gaz ziemny: cena najwyższa od lat
3. Forsal — Energetyczny szok: gaz w Europie drożeje najszybciej od lat
4. Bankier.pl — Gaz w Europie najdroższy od miesięcy
5. Gazeta Prawna — Infrastruktura pod ostrzałem: gaz najdroższy od 3 lat
6. Money.pl — Ceny gazu: czegoś takiego nie było od trzech lat
7. ForexClub — Gaz ziemny drożeje na giełdzie w Nowym Jorku
8. TVN24 Biznes — Iran, USA: gaz w Europie zmieni dynamikę rynku
9. CIRE — Gaz ziemny w USA najdroższy od czterech lat