Nawrocki w Toruniu o "zapomnianym Holocauście" Polaków

Prezydent Nawrocki w Toruniu wygłosił mocne słowa o zapomnianym ludobójstwie Słowian. Przypomniał, że Niemcy przed zagładą Żydów systematycznie mordowali Polaków, a plan wyniszczenia 85% polskiej ludności był częścią szerszej zbrodni.

Prezydent Karol Nawrocki podczas wizyty w Toruniu wygłosił mocne słowa o polskiej historii i zapomnianym ludobójstwie Słowian. Szef państwa przypomniał, że Niemcy przed zagładą Żydów systematycznie mordowali Polaków, a plan wyniszczenia 85 procent polskiej ludności był częścią szerszej zbrodni, o której świat zbyt często milczy. Nagranie z tego wystąpienia obiegło media społecznościowe i wywołało szeroką dyskusję o historycznej pamięci i odpowiedzialności.

Kontekst polityczny

Karol Nawrocki objął urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w sierpniu 2025 roku, po zwycięstwie w lipcowych wyborach prezydenckich. Jeszcze jako szef Instytutu Pamięci Narodowej wielokrotnie angażował się w kwestie historycznej pamięci o zbrodniach dokonanych na Polakach podczas II wojny światowej. Temat ten stanowi jeden z fundamentów jego publicznego wizerunku — człowieka, który konsekwentnie upomina się o polską rację historyczną na arenie krajowej i międzynarodowej.

Wizyta w Toruniu — mieście o ogromnym symbolicznym znaczeniu dla polskiej historii i kultury, urodzinach Mikołaja Kopernika, ale też mieście, które podczas II wojny światowej znalazło się pod brutalną niemiecką okupacją — stanowiła naturalne tło dla tego rodzaju przemówienia. W kontekście trwających debat o reparacjach wojennych od Niemiec, o których Polska od lat upomina się na forum dyplomatycznym, słowa Nawrockiego nabierają szczególnego ciężaru politycznego.

Co widać na nagraniu

Na nagraniu opublikowanym w serwisie X widać Prezydenta Karola Nawrockiego przemawiającego do zgromadzonej publiczności. Jak widać na filmie, głowa państwa mówi z wyraźnym zaangażowaniem emocjonalnym, akcentując kolejne tezy swojego wystąpienia. Prezydent używa mocnych, precyzyjnych sformułowań, które nie pozostawiają wątpliwości co do wagi poruszanego tematu.

Film pokazuje moment, w którym Nawrocki stwierdza wprost, że Niemcy — zanim przystąpili do masowego mordowania Żydów — mordowali Polaków. Nazywa to zjawisko „zapomnianym Holocaustem". Prezydent przytacza dane historyczne dotyczące Generalnego Planu Wschodniego, wskazując na zamiar wyniszczenia 50 milionów Słowian, w tym 85 procent polskiej populacji. Kończy swoje słowa przypomnieniem, że Polacy ratowali Żydów mimo grożącej im za to kary śmierci — i że czynili to mimo wszystko.

Tło wydarzeń — Generalny Plan Wschodni

Słowa Prezydenta Nawrockiego odnoszą się do konkretnych faktów historycznych. Generalny Plan Wschodni (niem. Generalplan Ost) był nazistowskim planem demograficznym zakładającym eksterminację, wysiedlenie i germanizację ludności Europy Środkowej i Wschodniej po spodziewanym zwycięstwie III Rzeszy. Szacunki historyków wskazują, że plan zakładał eliminację lub wysiedlenie od 45 do 50 milionów Słowian w ciągu 20–30 lat od zakończenia planowanej wojny.

W odniesieniu do Polaków dokumenty historyczne wskazują na zamiar wyniszczenia lub wysiedlenia od 80 do 85 procent populacji. Polska jako pierwsze państwo stała się ofiarą nazistowskiej agresji — już od 1 września 1939 roku Niemcy przystąpili do masowych egzekucji polskiej inteligencji, duchowieństwa i elit społecznych w ramach Operacji AB. Polska straciła podczas II wojny światowej około 6 milionów obywateli, z czego połowę stanowili Polacy narodowości żydowskiej, a połowę — Polacy chrześcijańskiego pochodzenia.

Sprawiedliwi wśród Narodów Świata — wyjątkowa historia

Prezydent Nawrocki zwrócił uwagę na szczególny paradoks historyczny: Polacy, sami będący ofiarami nazistowskich prześladowań, ratowali Żydów w warunkach, w których żaden inny naród europejski nie był za to narażony na karę śmierci rozciągającą się na całą rodzinę. Niemcy w okupowanej Polsce wprowadzili zasadę zbiorowej odpowiedzialności — za ukrywanie Żydów rozstrzeliwano nie tylko bezpośredniego opiekuna, ale wszystkich domowników, a nierzadko całe sąsiedztwo.

Mimo tej bezprecedensowej groźby tysiące polskich rodzin podjęły się ratowania żydowskich sąsiadów. Polska jest krajem z największą na świecie liczbą odznaczonych tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata — przyznawanym przez izraelski instytut Yad Vashem osobom, które z narażeniem życia ratowały Żydów podczas Holocaustu. Jest to fakt historyczny dokumentujący heroizm polskiego społeczeństwa w warunkach podwójnej eksterminacji — własnej i cudzej.

Reakcje na słowa Prezydenta

Wystąpienie Nawrockiego wywołało żywe reakcje w przestrzeni publicznej. Nagranie opublikowane w serwisie X przez użytkownika HubnerrMax spotkało się z szerokim odzewem — zarówno ze strony osób podzielających pogląd prezydenta o konieczności głośnego mówienia o zapomnianym ludobójstwie Słowian, jak i ze strony tych, którzy zwracają uwagę na kontekst, w jakim takie słowa padają.

Część komentujących podkreśla, że przypominanie o zbrodniach dokonanych na Polakach nie umniejsza Holocaustu Żydów — wręcz przeciwnie, buduje pełniejszy obraz nazistowskiej machiny zagłady, która nie znała granic etnicznych ani religijnych. Inni wskazują na polityczny wymiar tego wystąpienia, wpisując je w trwającą debatę o polsko-niemieckich relacjach, nieopłaconych reparacjach wojennych oraz o tym, jak historia jest — lub nie jest — nauczana w zachodnioeuropejskich szkołach.

Głosy ekspertów — co mówi historia

Fakty historyczne przytaczane przez Prezydenta Nawrockiego są dobrze udokumentowane w literaturze naukowej. Generalny Plan Wschodni jest przedmiotem badań historyków na całym świecie. Dokumenty nazistowskie potwierdzają, że Polska miała zostać wyludniona i zasiedlona przez kolonistów z Rzeszy. Pierwsze masowe egzekucje Niemcy przeprowadzali na polskiej inteligencji, oficerach i duchowieństwie — zanim Wannsee formalizowało plan „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej".

Historycy wskazują też, że terror wobec Polaków i Holocaus Żydów były realizowane równolegle, nie sekwencyjnie — obozy zagłady działały w tym samym czasie, co masowe egzekucje polskich elit. Kluczowy jest jednak fakt, który podkreśla prezydent: Polska jako jedyny kraj w okupowanej Europie karała śmiercią za pomoc Żydom, a mimo to Polacy zajmują pierwsze miejsce wśród Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. To połączenie — bycia ofiarą i bycia wybawicielem jednocześnie — jest unikatowe w dziejach II wojny światowej.

Kontekst międzynarodowy — Polska, Niemcy i pamięć o wojnie

Słowa Prezydenta Nawrockiego padają w momencie, gdy Polska aktywnie zabiega o uregulowanie historycznych rachunków z Niemcami. Temat reparacji wojennych wrócił na agendę polityczną za rządów poprzednich ekip i nie zniknął z pola widzenia — zarówno rządu Donalda Tuska, jak i prezydenta Nawrockiego. Szacunki dotyczące strat poniesionych przez Polskę sięgają bilionów złotych.

Na arenie międzynarodowej narracja o II wojnie światowej jest często zdominowana przez perspektywę zachodnioeuropejską i anglosaską, w której centralne miejsce zajmuje Holocaust Żydów — bezsprzecznie jedna z największych zbrodni w dziejach ludzkości — podczas gdy zbrodnie na Słowianach, Romach i innych narodach pozostają na obrzeżach zbiorowej pamięci. Polska od dekad zabiega o zmianę tego stanu rzeczy. Wystąpienie Nawrockiego w Toruniu jest kolejnym głosem w tej debacie — tym razem wypowiedzianym z najwyższego szczebla władzy w Polsce.

Warto też zauważyć, że podobne dyskusje toczą się na Ukrainie, Białorusi i w Rosji — krajach, które również poniosły gigantyczne straty ludzkie w wyniku nazistowskiej polityki eksterminacji. Trwająca wojna rosyjsko-ukraińska i towarzyszące jej debaty o historycznej tożsamości narodów słowiańskich nadają słowom polskiego prezydenta dodatkowy wymiar.

Co to oznacza dla Polaków

Słowa Prezydenta Nawrockiego dotykają czegoś, co dla wielu Polaków jest głęboko osobiste — pamięci rodzinnej o wojnie, o stracie bliskich, o heroizmie i tragedii, które przeplatają się w polskich dziejach XX wieku. Niemal każda polska rodzina ma w historii kogoś, kto stracił życie lub zdrowie podczas niemieckiej lub sowieckiej okupacji. Ta pamięć nie jest abstrakcją — jest żywą tkanką polskiej tożsamości.

Jednocześnie słowa prezydenta otwierają pytanie o to, jak skutecznie Polska komunikuje swoją historię światu. Mimo że fakty są udokumentowane, wiedza o skali zbrodni dokonanych na Polakach jest na Zachodzie zadziwiająco niska. Szkoły w Niemczech, Francji czy Wielkiej Brytanii uczą o Holokauście Żydów — i słusznie — ale rzadko poświęcają podobną uwagę planom eksterminacji Słowian czy polskim ofiarom II wojny światowej.

Prezydent Nawrocki, przemawiając w Toruniu, realizuje zatem misję, którą wielu Polaków uważa za fundamentalną: przywracanie historycznej sprawiedliwości i walczenie o miejsce polskiej ofiary w światowej pamięci. Pytanie, czy ten głos dotrze do tych, którzy powinni go usłyszeć, pozostaje otwarte.

Podsumowanie — głos, który nie milknie

Przemówienie Prezydenta Karola Nawrockiego w Toruniu to nie tylko polityczna deklaracja — to głos w trwającej od dekad walce o historyczną prawdę. Fakty, które przytoczył szef polskiego państwa, są udokumentowane przez historyków i nie budzą merytorycznych wątpliwości. Generalny Plan Wschodni, masowe egzekucje Polaków poprzedzające Holocaust, heroizm Sprawiedliwych ryzykujących życie całych rodzin — to wszystko jest częścią historii, która domaga się należnego jej miejsca w światowej pamięci. Nagranie z Torunia, które obiegło media społecznościowe, pokazuje prezydenta, który w tej sprawie nie zamierza milczeć.