Wyjaśniamy
Wyjaśniamy
Indeks jakości powietrza GIOŚ (6-stopniowa skala), prognozy na 3 dni, roczna ocena za 2024. Gdzie szukać wiarygodnych danych i jak reagować na alerty.
Jakość powietrza w Polsce wciąż bywa problemem, szczególnie w sezonie grzewczym. W 2024 roku (według rocznej oceny GIOŚ opublikowanej w 2025) na obszarze większości stref dotrzymano norm dla wielu zanieczyszczeń, ale pył zawieszony PM10, PM2,5 i benzo(a)piren nadal przekraczają limity w części województw. W 2026 monitoring jest już dobrze rozwinięty – dane są publiczne i aktualizowane co godzinę.
Portal Jakości Powietrza GIOŚ – https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/current – bieżące pomiary z automatycznych stacji Państwowego Monitoringu Środowiska. Pokazuje stężenia PM10, PM2,5, SO2, NO2, O3, CO, benzenu i metali w pyle. Dane co godzinę.
Aplikacja mobilna „Jakość powietrza w Polsce” (GIOŚ) – dostępna bezpłatnie w Google Play, App Store i Microsoft Store. Prezentuje aktualny indeks jakości powietrza na mapie Polski, prognozy na bieżący i dwa kolejne dni dla PM10, SO2, NO2, O3. Wysyła powiadomienia push o przekroczeniach.
Prognozy – Instytut Ochrony Środowiska-PIB publikuje mapy indeksu średniodobowego na kolejne 3 dni oraz animacje. Dostępne na ios.edu.pl/jakosc-powietrza.
GIOŚ stosuje 6-stopniową skalę (od „bardzo dobry” do „bardzo zły”) opartą na potencjalnym wpływie na zdrowie. Najważniejsze zanieczyszczenia w indeksie:
Normy roczne (2024/2025/2026 – bez zasadniczych zmian w tym zakresie): PM10 – 40 µg/m³ (średnia roczna), PM2,5 – 20 µg/m³ (z tendencją do zaostrzania), benzo(a)piren – 1 ng/m³. Przekroczenia normy dla benzo(a)pirenu i pyłów są najczęstszym powodem klasyfikacji stref jako „poniżej poziomu docelowego”.
Przy indeksie „zły” lub „bardzo zły” (szczególnie PM2,5 i PM10) zaleca się ograniczenie aktywności na zewnątrz, zwłaszcza dla dzieci, osób starszych, astmatyków i osób z chorobami serca. Długotrwałe narażenie na pyły zwiększa ryzyko chorób układu oddechowego i sercowo-naczyniowego.
W sezonie grzewczym (październik–marzec) prognozy i pomiary warto sprawdzać codziennie rano i wieczorem – wtedy stężenia są najwyższe.
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska przeprowadził ocenę dla 12 zanieczyszczeń. Na obszarze wszystkich województw dotrzymano norm dla SO2, CO, benzenu oraz metali w pyle PM10 (kadmu, niklu, ołowiu). Problemy dotyczą głównie:
Ocena za 2025/2026 będzie dostępna z opóźnieniem, ale trend jest stabilny: poprawa w zakresie niektórych zanieczyszczeń, ale pyły i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) pozostają wyzwaniem.
Po ludzku: Pobierz aplikację GIOŚ na telefon – to najprostszy sposób, żeby wiedzieć, czy dzisiaj warto wietrzyć mieszkanie czy raczej nie puszczać dziecka na dwór. Kolory są intuicyjne. Jeśli widzisz „zły” – zamknij okna, użyj oczyszczacza jeśli masz.
Dla eksperta/media/polityka: Państwowy monitoring (PMŚ) jest wiarygodny i bezpłatny. Roczna ocena GIOŚ za 2024 pokazuje, że uchwały antysmogowe i programy wymiany pieców (Czyste Powietrze) przynoszą efekty w zakresie niektórych parametrów, ale benzo(a)piren i pył drobny nadal wymagają zdecydowanych działań na poziomie lokalnym (uchwały, kontrole palenisk, termomodernizacja). Dane z 2026 będą kluczowe do oceny skuteczności działań po 31 marca 2025 (nowa odsłona Czystego Powietrza z obowiązkowym audytem).
„Jakość powietrza w Polsce” autorstwa Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ). Dostępna w trzech sklepach.
Tak – pochodzą z automatycznych stacji Państwowego Monitoringu Środowiska (PMŚ) i są publikowane w bazie GIOŚ.
Podstawowe normy roczne dla PM10 (40 µg/m³) i PM2,5 (20 µg/m³) oraz benzo(a)pirenu (1 ng/m³) pozostają aktualne. Część stref nadal je przekracza.
W aplikacji GIOŚ, na portalu powietrze.gios.gov.pl oraz na stronach IOŚ-PIB (prognozy 3-dniowe).
Praktyczna rada: Ustaw powiadomienia w aplikacji GIOŚ. W sezonie grzewczym sprawdzaj indeks rano przed wyjściem z domu i wieczorem przed wietrzeniem.
