ARP przygotowuje 150 mln zł na zieloną i cyfrową transformację firm

Firmy planujące ograniczenie zużycia energii, modernizację produkcji lub cyfryzację zyskają kolejne źródło finansowania. Agencja Rozwoju Przemysłu dołączyła do programu pożyczkowego PARP z pulą 150 mln zł. Pojedyncza pożyczka ma wynosić od 2,5 mln do 15 mln zł, a część kapitału będzie mogła zostać spłacona warunkową dotacją.

Umowa ogłoszona 19 października rozszerza grono instytucji obsługujących Fundusz Pożyczkowy na cyfrową i zieloną transformację. ARP jest szóstym partnerem finansującym. Przydzielone jej 150 mln zł stanowi część środków programu, a nie osobną dotację wypłacaną wszystkim zainteresowanym przedsiębiorcom. Firma będzie ubiegać się o finansowanie konkretnego przedsięwzięcia i przechodzić ocenę warunków jego realizacji.

Nowy produkt ARP ma być dostępny do końca listopada 2026 r. Na etapie zapowiedzi przedsiębiorcy mogą przygotowywać inwestycje i kontaktować się z obsługą programu. Podpisanie umowy między instytucjami nie oznacza jeszcze, że każda firma może natychmiast uzyskać wypłatę. Dla planowania zamówień ważna będzie potwierdzona dostępność produktu, harmonogram oceny i termin uruchomienia środków.

Instrument jest kierowany do mikroprzedsiębiorstw, małych, średnich i dużych firm. Minimalna kwota pożyczki wynosząca 2,5 mln zł wskazuje jednak, że chodzi o przedsięwzięcia o wyraźnej skali inwestycyjnej. Sam niewielki rozmiar przedsiębiorstwa nie wyklucza udziału, lecz nie zwalnia z wykazania, że projekt ma sens gospodarczy, a zobowiązanie będzie możliwe do spłaty.

Decyzję warto zacząć od potrzeb zakładu, a dopiero później dopasować do nich finansowanie. Zwiększanie zakresu zakupów tylko po to, żeby osiągnąć minimalną kwotę, może pogorszyć rentowność modernizacji. Potrzebne jest porównanie kosztu inwestycji z oczekiwanymi oszczędnościami, wzrostem wydajności i możliwościami sprzedaży. Nawet preferencyjny pieniądz nie sprawi, że niepotrzebna maszyna stanie się opłacalna.

Zielona część programu obejmuje modernizacje ograniczające zużycie energii i materiałów oraz ilość odpadów. W katalogu mieszczą się również recykling i odzysk surowców. To propozycja dla firm, które chcą poprawić sposób działania procesu, a nie jedynie wymienić nazwę projektu na bardziej ekologiczną. Powiązanie zakupu z konkretnym efektem powinno być widoczne już w planie inwestycji.

Przygotowanie projektu warto oprzeć na danych o obecnym zużyciu. Inny obraz daje całkowita ilość kupowanego prądu, a inny energia potrzebna do wykonania jednej sztuki produktu. Po zwiększeniu produkcji łączne zużycie może wzrosnąć mimo poprawy efektywności. Dlatego firma powinna ustalić, jakie wskaźniki pozwolą uczciwie porównać stan przed modernizacją i po jej zakończeniu.

Drugim obszarem są rozwiązania cyfrowe, między innymi systemy zarządzania przedsiębiorstwem i produkcją, automatyzacja oraz integracja narzędzi informatycznych. Jedna inwestycja może łączyć zmianę technologiczną z korzyścią środowiskową. Przykładowo dokładniejsze planowanie procesu może pomagać ograniczać odpady lub niepotrzebną pracę urządzeń. Taki efekt pozostaje jednak celem do wykazania, a nie automatyczną właściwością każdego nowego programu komputerowego.

Przed zakupem oprogramowania należy określić, skąd będą pochodzić dane i kto będzie z nich korzystał. Sam dostęp do wykresów nie obniża kosztów. Potrzebna jest możliwość podjęcia działania, choćby zmiany harmonogramu, wykrycia przestoju albo poprawy wykorzystania materiału. W budżecie powinny znaleźć się także wdrożenie, integracja i przygotowanie pracowników, a nie wyłącznie cena licencji.

W preferencyjnym wariancie oprocentowanie ma wynosić 0,5 proc. rocznie. Nie należy traktować tej liczby jako bezwarunkowej oferty dla każdej firmy. Znaczenie ma możliwość objęcia inwestycji pomocą de minimis. Dla projektów, które nie mogą korzystać z tej formuły, przewidziano także wariant rynkowy. Przedsiębiorca powinien uzyskać potwierdzenie, jaki model będzie dostępny w jego sytuacji.

Na spłatę przewidziano do 15 lat, z możliwością karencji w spłacie kapitału do 24 miesięcy. Karencja może ułatwić przejście przez okres montażu i rozruchu, ale nie oznacza umorzenia długu. Przed podpisaniem umowy trzeba sprawdzić naliczanie odsetek, harmonogram rat, wymagane zabezpieczenia i wszystkie koszty. Wydłużenie okresu finansowania pomaga rozłożyć obciążenie, lecz nie zastępuje analizy całkowitego wydatku.

Program przewiduje możliwość wykorzystania dotacji do spłaty części kapitału pożyczki. To ważna różnica wobec zwykłego kredytu, ale także wobec dotacji pokrywającej całą inwestycję. Korzyść jest uzależniona od warunków projektu. Przedsiębiorca powinien poznać zasady ustalenia jej wysokości, podstawę naliczania oraz sposób potwierdzenia, że spełnił wymagania. Nie wystarczy założyć najwyższy wariant w arkuszu finansowym.

Bezpieczniej przygotować również scenariusz, w którym wsparcie będzie niższe albo pojawi się później. Firma musi wiedzieć, czy poradzi sobie z obsługą zobowiązania w takim okresie. Przy obliczaniu zdolności do spłaty warto oddzielić środki już przyznane od korzyści zależnych od przyszłego rozliczenia. Pozwala to ograniczyć ryzyko utraty płynności mimo technicznego powodzenia modernizacji.

Praktyczny pakiet przygotowawczy powinien obejmować opis problemu, zakres zakupów, harmonogram i budżet. Warto zebrać dane techniczne istniejących urządzeń oraz oferty rozwiązań, które mają je zastąpić. W części finansowej trzeba uwzględnić koszty przestoju, rozruchu i utrzymania nowego systemu. Są to elementy rachunku przedsięwzięcia, nawet jeśli nie każdy wydatek będzie kwalifikował się do finansowania.

Do partnera finansującego warto skierować konkretne pytania o moment rozpoczęcia projektu, akceptowane wydatki i wymagane dokumenty. Mikro-, małe i średnie firmy mogą także sprawdzić możliwość skorzystania z doradztwa Europejskich Hubów Innowacji Cyfrowych. Przy projekcie informatycznym uporządkowanie planu transformacji może pomóc uniknąć zakupu narzędzia, którego później nie da się połączyć z pozostałymi systemami.

Modernizacja może obniżyć koszt wytwarzania, ale jej wynik zależy od wykorzystania urządzeń i sytuacji rynkowej. W kalkulacji warto przyjąć także wolniejszy rozruch, niższy popyt i mniejszą od oczekiwanej redukcję zużycia. Dzięki temu firma zobaczy, czy spłata pożyczki wymaga jednoczesnego spełnienia wszystkich optymistycznych założeń. Taka zależność byłaby sygnałem do poprawy projektu.

Równie ważne jest rozdzielenie oszczędności technicznej od cenowej. Spadek rachunku może wynikać z tańszego prądu, nawet gdy proces działa tak samo. Z kolei wzrost ceny energii może ukryć poprawę efektywności. Mierzenie zarówno zużycia, jak i kosztu pozwala lepiej ocenić rezultat. To przydatne przy rozliczeniu inwestycji oraz przy planowaniu kolejnych zmian w zakładzie.

Pula ARP poszerza dostęp do finansowania modernizacji firm, zwłaszcza projektów łączących mniejsze zużycie zasobów z lepszym zarządzaniem produkcją. Najważniejsze jest teraz przygotowanie uzasadnionej inwestycji i potwierdzenie jej warunków u partnera finansującego. Pożyczka pozostaje zobowiązaniem do spłaty, preferencja ma określone zasady, a dotacja jest warunkowa. Dobry projekt powinien bronić się również wtedy, gdy rozruch potrwa dłużej, a oszczędności pojawią się stopniowo.