Drugi próg PIT wraca na stół. Rząd sprawdzi, ile naprawdę kosztuje ulga dla klasy średniej

Zapowiedź Andrzeja Domańskiego, że w Ministerstwie Finansów trwają prace nad zmianami w PIT, otwiera jeden z najważniejszych sporów budżetowych najbliższych miesięcy. Chodzi o drugi próg podatkowy: zamrożony na poziomie 120 tys. zł, coraz częściej obejmujący osoby, które nie czują się zamożne, tylko zarabiają więcej nominalnie po latach inflacji i podwyżek płac.

Obecna skala podatkowa działa prosto: do 120 tys. zł dochodu obowiązuje stawka 12 proc., a od nadwyżki ponad ten limit 32 proc. Problem polega na tym, że sam limit nie nadążał za zmianą płac i cen. W praktyce coraz więcej pracowników trafia do wyższej stawki nie dlatego, że weszli do grupy najbogatszych, lecz dlatego, że ich wynagrodzenia dogoniły inflacyjną rzeczywistość.

Domański w Porannej rozmowie RMF FM przyznał, że wzrost płac, także wśród nauczycieli, sprawia, iż więcej osób wpada w drugi próg. Politycznie to istotne, bo dotyka elektoratu miejskiej klasy średniej, pracowników sektora publicznego, specjalistów i rodzin, które po podatkach, kredytach i rachunkach nie widzą w swoich budżetach luksusu.

Podniesienie progu z 120 do 140 tys. zł jest postulatem, który brzmi umiarkowanie, ale dla budżetu oznacza miliardowy ubytek. Dlatego minister finansów unika twardej deklaracji i mówi raczej o analizach oraz pracach nad budżetem na 2027 r. To nie jest przypadek: rząd musi jednocześnie finansować obronność, ochronę zdrowia, programy społeczne i obsługę długu.

Spór nie rozstrzygnie się więc na poziomie hasła, tylko źródeł finansowania. Jeżeli koalicja chce podnieść próg, musi pokazać, czy pieniądze mają pochodzić z nowych podatków sektorowych, uszczelnienia systemu, przesunięć wydatkowych czy większego deficytu. Każde z tych rozwiązań ma polityczny koszt.

Dla Polski 2050 podniesienie drugiego progu jest sposobem pokazania, że koalicja potrafi dawać klasie średniej coś konkretnego. Dla Ministerstwa Finansów to ryzyko, że dobra politycznie decyzja pogorszy parametry budżetu. Dla Koalicji Obywatelskiej problem jest jeszcze szerszy, bo nad podatkami wisi niezrealizowana obietnica podwyższenia kwoty wolnej.

Najbardziej prawdopodobny scenariusz to nie szybka rewolucja, lecz pakiet podatkowy wpisany w prace budżetowe. Domański zostawił furtkę, mówiąc o działaniach jeszcze w tej kadencji. To wystarczy, by temat żył, ale za mało, by podatnicy mogli planować przyszły rok z pewnością.

Zamrożone progi podatkowe działają jak cicha podwyżka danin. Państwo nie musi zmieniać stawki, aby pobierać większy podatek od rosnących nominalnie wynagrodzeń. W czasie wysokiej inflacji ten mechanizm jest szczególnie dotkliwy, bo obywatel widzi wyższą pensję na pasku, ale jej realna siła nabywcza nie rośnie równie szybko.

Dlatego debata o drugim progu nie jest wyłącznie techniczna. To pytanie, czy system podatkowy ma być indeksowany do zmian w gospodarce, czy ma pozostać narzędziem łatwego zwiększania dochodów państwa. Rząd może jeszcze zwlekać z decyzją, ale im bliżej budżetu na 2027 r., tym trudniej będzie uciec od konkretów.

Podwyższenie drugiego progu PIT może stać się jedną z najważniejszych podatkowych decyzji tej kadencji, bo łączy interes wyborców, wiarygodność koalicji i twarde ograniczenia budżetu. Jeżeli rząd znajdzie finansowanie, zyska argument, że reaguje na realne skutki inflacji. Jeżeli skończy się na zapowiedziach, zamrożony próg będzie coraz mocniej odbierany jako kara za pracę i awans zawodowy.

! Materiały graficzne oraz część treści zostały przygotowane przy wykorzystaniu narzędzi sztucznej inteligencji