Nowy PIT 24 proc. od 2027 r. Ulga dla części podatników może oznaczać wyższy rachunek dla firm

Rząd chce od 2027 r. zmienić skalę podatkową: podnieść próg do 130 tys. zł, wprowadzić stawkę 24 proc. dla części dochodów i zostawić 32 proc. dopiero powyżej 150 tys. zł. To na razie zapowiedź kierunku zmian, a nie obowiązujące prawo, ale już pokazuje najważniejszy spór: kto realnie skorzysta i kto zapłaci za ulgę.

Najważniejsza propozycja dotyczy przesunięcia granic w skali podatkowej. Obecny próg 120 tys. zł miałby wzrosnąć do 130 tys. zł. Między 130 tys. zł a 150 tys. zł pojawiłaby się nowa stawka 24 proc., a stawka 32 proc. zaczynałaby działać dopiero powyżej 150 tys. zł dochodu.

W praktyce oznacza to, że zmiana nie byłaby równa dla wszystkich podatników. Największe znaczenie ma dla osób, które dziś są blisko drugiego progu albo już go przekraczają. Dla podatników o niższych dochodach efekt może być niewielki albo żaden, bo sama konstrukcja progów działa dopiero po osiągnięciu odpowiedniego poziomu rocznych zarobków.

Osobnym pytaniem będzie techniczne wdrożenie zmian w zaliczkach pobieranych przez pracodawców i w systemach księgowych. Nawet prosta zmiana progów wymaga aktualizacji algorytmów płacowych, kalkulatorów podatkowych i komunikacji z pracownikami, bo to na pasku wynagrodzeń wiele osób po raz pierwszy zobaczy realny efekt reformy.

Pełna korzyść z proponowanej zmiany pojawia się dopiero przy dochodach na tyle wysokich, by wykorzystać nowy odcinek skali. W obliczeniach pojawia się maksymalny zysk rzędu 3600 zł rocznie, ale nie jest to kwota automatyczna dla każdego pracownika ani dla każdego przedsiębiorcy rozliczającego się skalą.

Dla części osób zmiana może być bardziej symboliczna niż przełomowa. Przy wynagrodzeniach poniżej granicy, od której obecnie zaczyna się mocniejsze opodatkowanie, portfel nie odczuje dużej różnicy. Dlatego w tekście o tej reformie kluczowe jest pokazanie nie tylko hasła o niższym podatku, ale też progów dochodowych, przy których ulga rzeczywiście zaczyna działać.

Stawka 24 proc. może brzmieć jak nowy, powszechny poziom opodatkowania, ale jej znaczenie jest wąskie. Ma dotyczyć tylko fragmentu dochodu między 130 tys. zł a 150 tys. zł. Dochód poniżej tej granicy nadal byłby rozliczany według niższej stawki, a dochód powyżej 150 tys. zł wchodziłby w najwyższy próg.

To rozróżnienie jest ważne dla osób, które próbują szybko policzyć skutki reformy. Podatnik nie płaci jednej stawki od całego rocznego dochodu tylko dlatego, że przekroczył określoną granicę. Skala działa warstwowo, więc realny efekt zależy od tego, jaka część dochodu mieści się w nowym przedziale.

Pakiet podatkowy nie składa się wyłącznie z obniżenia obciążeń dla części podatników PIT. Po drugiej stronie pojawiają się propozycje podwyżek i ograniczeń, które mają zbilansować koszt reformy dla budżetu państwa.

Wśród rozważanych rozwiązań znajduje się podniesienie CIT z 19 do 22 proc. dla dużych firm o przychodach przekraczających 50 mln euro oraz dla podatkowych grup kapitałowych. Do tego dochodzi podwyższenie daniny solidarnościowej z 4 do 5 proc. i obniżenie limitu przychodów uprawniającego do ryczałtu z 2 mln euro do 250 tys. euro.

Dla przedsiębiorstw najważniejsza jest nie sama zmiana PIT, lecz konstrukcja finansowania. Wyższy CIT dla dużych firm może zmniejszyć zyski netto, ograniczyć przestrzeń do dywidend i pogorszyć ocenę wybranych spółek przez inwestorów. Dotyczy to zwłaszcza firm, które mają wysokie przychody, ale nie zawsze równie wysoką marżę.

Ograniczenie ryczałtu może z kolei uderzyć w część mniejszych biznesów i specjalistów, którzy budowali model rozliczeń na prostszej formie opodatkowania. To ważny punkt, bo reforma sprzedawana jako korzystna dla podatników może jednocześnie zwiększyć niepewność po stronie firm.

Największa trudność takiego pakietu polega na tym, że obniżenie PIT jest odczuwalne politycznie natychmiast, a koszt dla finansów publicznych trzeba pokazać w dochodach państwa. Dlatego obok korzystniejszej skali pojawiają się pomysły zwiększenia wpływów z innych danin.

Jeżeli większy ciężar zostanie przeniesiony na duże firmy, reforma może mieć drugi obieg skutków. Przedsiębiorstwa mogą ograniczyć część inwestycji, zmienić politykę cenową albo ostrożniej planować zatrudnienie. Tego nie widać w prostym kalkulatorze PIT, ale może być widoczne w gospodarce.

Podatnicy powinni przede wszystkim ustalić, czy ich roczny dochód rzeczywiście wchodzi w przedział, którego dotyczy zmiana. Sama informacja o nowym progu nie wystarczy do oceny skutków, bo liczą się dochody po kosztach, forma zatrudnienia, ulgi i sposób rozliczenia z małżonkiem.

Firmy powinny obserwować ostateczny projekt ustawy, a nie tylko zapowiedzi. Najważniejsze będą definicje dużego podatnika, moment wejścia zmian w życie, przepisy przejściowe oraz to, czy nowe stawki obejmą cały rok podatkowy, czy będą powiązane z konkretnym okresem rozliczeniowym.

Warto też uważać na porównania miesięczne. Część wyliczeń pokazuje efekt w skali roku, a część przelicza go na miesiące. Dla domowego budżetu różnica między jednorazowym rocznym rozliczeniem a stałą miesięczną ulgą ma znaczenie, zwłaszcza gdy pracodawca albo księgowy będzie stosował zaliczki na podatek w trakcie roku.

Proponowana reforma PIT może przynieść realną ulgę części lepiej zarabiających podatników, ale nie jest prostą obniżką podatków dla wszystkich. Jej polityczna atrakcyjność polega na jasnym haśle o wyższym progu, a jej praktyczny ciężar kryje się w sposobie finansowania.

Dopóki nie ma gotowych przepisów, najbezpieczniej traktować ten pakiet jako zapowiedź. Dla czytelników najważniejsze będzie nie to, że pojawi się stawka 24 proc., lecz to, czy ich dochody rzeczywiście znajdą się w nowym przedziale i czy równoległe podwyżki dla firm nie wrócą w cenach, inwestycjach albo kosztach usług.