Pompy ciepła na R32 po 2027 roku i zasady dalszej sprzedaży

Od 1 stycznia 2027 roku kolejne ograniczenia obejmą wprowadzanie do obrotu wybranych pomp ciepła wykorzystujących fluorowane czynniki chłodnicze. Nie oznacza to automatycznego nakazu wymiany urządzeń już pracujących w domach. Przy zakupie nowej pompy znaczenie będą miały jej konstrukcja, moc, czynnik i data legalnego wprowadzenia na rynek.

Najwięcej nieporozumień wywołuje sprowadzanie różnych ograniczeń do jednego hasła o zakazie R32. Tymczasem rozporządzenie unijne rozróżnia rodzaje urządzeń oraz ich parametry. Inne kategorie tworzą układy samodzielne, w tym monobloki, a inne urządzenia typu split. Znaczenie ma również moc i przeznaczenie systemu. Dopiero ustalenie właściwej kategorii pozwala odczytać datę oraz próg dotyczący konkretnego modelu.

Ograniczenia wynikają z rozporządzenia 2024/573, przyjętego wcześniej, a nie z nowej decyzji ogłoszonej w październiku 2026 roku. Zbliżający się termin zwiększa jednak ich praktyczne znaczenie dla zakupów i zapasów handlowych. Właściciel domu powinien więc pytać o zgodność konkretnej oferty. Samo wskazanie nazwy czynnika nie wystarcza do rozstrzygnięcia, czy urządzenie można legalnie wprowadzić do obrotu.

R32 ma współczynnik ocieplenia globalnego GWP wynoszący 675 w przywoływanej klasyfikacji. Dla części urządzeń ograniczenie obejmuje czynniki o GWP co najmniej 150. Z tego powodu R32 mieści się powyżej tego progu. Nie oznacza to jednak, że każda pompa wykorzystująca ten czynnik podlega identycznemu harmonogramowi. W przepisach trzeba połączyć wartość GWP z kategorią sprzętu.

Od 1 stycznia 2027 roku ograniczenia obejmują między innymi układy split powietrze–woda o mocy do 12 kW włącznie, zawierające lub wykorzystujące fluorowane gazy o GWP co najmniej 150. Przewidziano wyjątki związane z wymaganiami bezpieczeństwa w miejscu eksploatacji. Nie są one dowolnym odstępstwem dla każdej inwestycji. Ich zastosowanie wymaga oceny właściwych warunków i podstawy wynikającej z przepisów.

Wśród urządzeń samodzielnych ograniczenia od 2027 roku dotyczą również określonych pomp do 12 kW oraz urządzeń o mocy powyżej 12 kW i nieprzekraczającej 50 kW, przy progu GWP wynoszącym 150. Także tutaj występują warunki związane z bezpieczeństwem. Nazwa handlowa albo sam opis monoblok w reklamie nie zastępują przyporządkowania produktu do odpowiedniej pozycji harmonogramu.

Dla większych urządzeń typu split przewidziano inne daty i progi. Przykładowo ograniczenie od 2029 roku dla splitów powyżej 12 kW odnosi się do GWP co najmniej 750, a R32 ma wartość niższą. Nie można więc kopiować terminu dotyczącego małego splitu powietrze–woda na większą jednostkę. Podobnie split powietrze–powietrze i split powietrze–woda nie są jedną kategorią urządzeń.

Kluczowe jest znaczenie wprowadzenia do obrotu. Obejmuje ono między innymi pierwsze dostarczenie lub udostępnienie urządzenia innej osobie w Unii, a także dopuszczenie importowanego produktu do swobodnego obrotu. Nie musi to być dzień zakupu przez właściciela domu. Urządzenie może wcześniej przejść do dystrybutora lub innego uczestnika łańcucha dostaw i dopiero później trafić do odbiorcy końcowego.

Sama data produkcji nie potwierdza jednak automatycznie legalnego wprowadzenia na rynek przed terminem granicznym. Również informacja, że pompa od dawna znajduje się w magazynie, nie wyjaśnia całej sytuacji. Istotne jest, gdzie i na jakim etapie obrotu pozostawała. W przypadku importu lub sprzedaży zapasów potrzebna jest dokumentacja pozwalająca odtworzyć rzeczywisty przebieg dostawy, zamiast opierać się wyłącznie na wieku urządzenia.

Urządzenia legalnie wprowadzone do obrotu przed właściwą datą zakazu mogą być później dalej dostarczane. Rozporządzenie przewiduje jednak dodatkowy wymóg dowodowy: po upływie roku od odpowiedniej daty dalsze udostępnianie jest dopuszczalne pod warunkiem wykazania wcześniejszego legalnego wprowadzenia. Dla kategorii objętej terminem 1 stycznia 2027 roku ten element staje się szczególnie istotny od początku 2028 roku.

Dla hurtowni i instalatorów oznacza to znaczenie uporządkowanej dokumentacji zakupów oraz dostaw. Dla klienta praktycznym pytaniem jest to, na jakiej podstawie sprzedawca oferuje konkretny model po terminie granicznym. Nie ma przy tym podstaw, aby uznawać każdą taką ofertę za nielegalną. Trzeba sprawdzić historię produktu i właściwą kategorię, zamiast oceniać sprzedaż wyłącznie po aktualnej dacie.

Zakaz pierwszego wprowadzania określonych nowych urządzeń nie jest sam w sobie nakazem usunięcia wszystkich już eksploatowanych pomp z tym samym czynnikiem. Właściciel prawidłowo działającej instalacji nie powinien więc wyciągać wniosku o obowiązkowej wymianie tylko z nagłówka dotyczącego 2027 roku. Ocena dalszej pracy urządzenia wymaga uwzględnienia jego stanu, dokumentacji oraz odrębnych obowiązków eksploatacyjnych i serwisowych.

Nie należy również utożsamiać braku nakazu wymiany z całkowitym brakiem ograniczeń dotyczących serwisu. Rozporządzenie reguluje różne obszary stosowania gazów, a zakazy i wyjątki zależą od konkretnych czynników oraz urządzeń. Przy naprawie właściwa firma powinna ustalić dopuszczalny zakres prac. Nie ma natomiast podstaw, aby sam harmonogram sprzedaży przedstawiać jako datę, po której każdej pompy R32 nie wolno już uruchamiać.

Przed podpisaniem umowy warto uzyskać pełne oznaczenie modelu, moc znamionową, rodzaj konstrukcji i nazwę czynnika chłodniczego. Sprzedawca powinien wyjaśnić, do której kategorii przypisuje urządzenie i jak dokumentuje legalność oferowanego egzemplarza. Takie dane pozwalają ocenić konkretną propozycję. Ogólne zapewnienie o zgodności wszystkich produktów danej marki nie odpowiada na pytania dotyczące jednej instalacji.

Osobnego sprawdzenia wymagają dostępność serwisu, części i warunki gwarancji. Zgodność z harmonogramem nie przesądza jeszcze, czy pompa będzie odpowiednia dla budynku albo opłacalna w użytkowaniu. Potrzebne są dobór do zapotrzebowania na ciepło i ocena całego układu grzewczego. Decyzja podjęta wyłącznie pod wpływem wyprzedaży lub obawy przed datą zakazu może pomijać koszty wieloletniej eksploatacji.

Przy pompach R32 trzeba oddzielić kategorię urządzenia, pierwsze wprowadzenie do obrotu, dalszą sprzedaż i użytkowanie. Termin 2027 nie oznacza jednakowej sytuacji dla wszystkich modeli ani automatycznej wymiany działających instalacji. Dla kupującego ważne są dokumenty konkretnej oferty oraz dobór techniczny. Dla sprzedawcy coraz większego znaczenia nabiera możliwość wykazania, kiedy urządzenie zostało legalnie wprowadzone na rynek.