Ponad 1,1 mld euro na S17 i S74. To inwestycja w drogi, logistykę i bezpieczeństwo

Trójstronna umowa GDDKiA, Banku Gospodarstwa Krajowego i Ministerstwa Infrastruktury otwiera drogę do wykorzystania 1,1 mld euro z Europejskiego Banku Inwestycyjnego. Środki trafią do Krajowego Funduszu Drogowego, czyli mechanizmu, z którego finansowane są największe inwestycje drogowe w Polsce. W praktyce chodzi o dwa strategiczne pakiety: 500 mln euro dla S17 i 600 mln euro dla S74.

Warto jednak precyzyjnie nazwać ten instrument. To nie jest prezent z Brukseli ani klasyczna bezzwrotna dotacja. EBI udziela finansowania o długim horyzoncie, które pozwala rozłożyć koszt budowy infrastruktury w czasie. Dla państwa oznacza to większą płynność inwestycyjną, ale również zobowiązanie, które musi być obsłużone przez system finansowania dróg.

Na trasę S17 przeznaczonych ma zostać 500 mln euro. Finansowanie obejmie 93,2 km drogi w województwie lubelskim, między Piaskami a Hrebennem. To odcinek szczególnie ważny po 2022 r., bo poprawia połączenie Warszawy i Lublina z Zamościem oraz z granicą polsko-ukraińską. Trasa jest częścią korytarza E372 prowadzącego w kierunku Lwowa.

Z pieniędzy mają być współfinansowane m.in. odcinki Piaski Wschód - Łopiennik, Krasnystaw - Zamość Sitaniec, Zamość Wschód - Tomaszów Lubelski oraz Tomaszów Lubelski - Hrebenne. Do tego dochodzą Miejsca Obsługi Podróżnych na obwodnicy Tomaszowa Lubelskiego. W efekcie S17 ma przestać być jedynie krajowym połączeniem z Lublinem, a stać się jedną z głównych tras obsługujących ruch osobowy, towarowy i pomocowy na osi Polska-Ukraina.

Większa część finansowania, 600 mln euro, ma zasilić budowę S74. To droga, która ma połączyć centrum kraju, w tym rejon autostrad A1 i A2 oraz trasy S8, z Kielcami, Opatowem, Tarnobrzegiem i dalej z S19, czyli Via Carpatią. Dla województwa świętokrzyskiego i części łódzkiego to jedna z najważniejszych inwestycji drogowych tej dekady.

Wsparcie obejmie 97,2 km od granicy województw łódzkiego i świętokrzyskiego do Kielc oraz odcinek od Cedzyny do obwodnicy Opatowa. Finansowanie dotyczy także około 14-kilometrowej obwodnicy Opatowa w ciągu S74, DK9 i DK74. To nie jest lokalna poprawka drogowa, lecz budowanie kręgosłupa transportowego, który ma odciążyć miasta i połączyć regiony dotąd gorzej wpięte w sieć ekspresową.

W opisie obu inwestycji coraz mocniej pojawia się nie tylko gospodarka, ale też bezpieczeństwo. S17 ma znaczenie dla połączeń z Ukrainą, a S74 wzmacnia połączenie wschód-zachód i dostęp do Via Carpatii. Po doświadczeniach wojny za wschodnią granicą infrastruktura drogowa jest oceniana nie tylko przez pryzmat czasu dojazdu do pracy, lecz także zdolności państwa do przerzutu ludzi, sprzętu i towarów.

To zmienia hierarchię argumentów. Droga ekspresowa nie jest już wyłącznie projektem wygody dla kierowców. Staje się elementem odporności państwa, logistyki kryzysowej i mobilności wojskowej. Dlatego EBI i polskie instytucje coraz częściej uzasadniają finansowanie dróg także spójnością terytorialną, odpornością infrastruktury i bezpieczeństwem.

Finansowanie z EBI uzupełnia środki krajowe oraz inne źródła unijne, m.in. CEF 2 przy S17 i FEnIKS przy S74. To ważne, bo inwestycje drogowe są coraz droższe, a koszty wykonawstwa, materiałów, decyzji środowiskowych i wykupów gruntów potrafią zmieniać budżety na przestrzeni kilku lat. Im większy projekt, tym większe ryzyko opóźnień i roszczeń wykonawców.

Samo podpisanie umowy finansowej nie oznacza jeszcze, że kierowcy szybko pojadą całą trasą. Najważniejsze będą realne postępy na budowach, rozstrzyganie sporów administracyjnych, sprawność nadzoru i utrzymanie finansowania w kolejnych latach. Infrastruktura drogowa w Polsce ma długą listę sukcesów, ale też dobrze znane choroby: przeciągające się przetargi, odwołania, wzrost cen i trudne rozliczenia.

Dla wschodniej i centralnej Polski znaczenie tych tras jest większe niż sama liczba kilometrów. S17 ma poprawić dostępność Lubelszczyzny i połączenie z granicą, a S74 ma wzmocnić region świętokrzyski, który przez lata był słabiej podłączony do sieci szybkich dróg. To może przełożyć się na krótsze przejazdy, większą atrakcyjność terenów inwestycyjnych i lepszą logistykę dla firm.

Nie należy jednak oczekiwać automatycznego cudu gospodarczego. Droga otwiera możliwości, ale nie zastępuje polityki rozwoju, planowania przestrzennego, przygotowanych terenów inwestycyjnych i kadr. Ekspresówka może przyciągnąć inwestora, ale tylko wtedy, gdy region ma mu do zaoferowania coś więcej niż zjazd z trasy.

Ponad 1,1 mld euro dla S17 i S74 to ważna decyzja finansowa, bo wzmacnia dwie trasy o znaczeniu wykraczającym poza zwykłe skrócenie czasu podróży. S17 domyka strategiczny kierunek do Ukrainy, a S74 buduje brakujący korytarz przez centrum i wschód kraju. Trzeba jednak pamiętać, że finansowanie z EBI jest narzędziem, a nie końcem pracy: o sukcesie zdecyduje terminowa realizacja, kontrola kosztów i to, czy nowe drogi rzeczywiście przełożą się na rozwój regionów oraz większą odporność państwa.